الفتال النيسابوري ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
609
روضة الواعظين و بصيرة المتعظين ( فارسي )
( 1 ) پيامبر فرمودهاند : هيچ بندهيى نيست مگر آنكه فرشتهيى بر او گماشته است كه چون براى خداوند تواضع كند ، او را بر مىكشد و چون تكبر كند ، خداوندش او را پست مىكند . « 1 » ( 2 ) همان حضرت فرمودهاند : هر كس در دلش به اندازهء قسمتى از دانهء خردل كبر باشد ، به بهشت وارد نمىشود . « 2 » ( 3 ) و فرمودهاند : آن كسى كه جامهء خود را از تكبر به زمين كشد ، خداوند روز قيامت به او نظر نمىفرمايد . « 3 » ( 4 ) و فرمودهاند : اساس تواضع ، اين است كه هر كس را ببينى ، تقدم بر سلام كنى و پاسخ آن كس را كه بر تو سلام مىدهد ، بدهى و اينكه هر جاى مجلس كه جاى بود ، بنشينى و خوش نداشته باشى كه ستايش شوى و پاك دانستن و نيكو دانستن خود را دوست نداشته باشى . ( 5 ) شاعر چنين سروده است : « اى متكبر كه به كبر خود برترى مىجويى ، تو كه سرانجام در خاك خواهى بود ، كبر چيست ؟ اى قوم ! اين خانهء غرور با باطل خود شما را مفريبد . كوشش كنيد ، كه همگان مسافريد و آيا آدمى كه نمىداند چه هنگام مرگ فرا مىرسد و از مرگ در امان نيست ، غفلت مىورزد ؟ » ديگرى سروده است « فرض كن كه همهء زمين را مالك شوى و بندگان براى تو فروتنى كنند تازه چه خواهد بود ؟ مگر سرانجام به گور نمىروى و اين يكى و آن يكى بر تو خاك نمىريزد ؟ » ( 6 ) و گفته شده است « به خدا توكل كردم و غير از خدا به كس اميد نبستم و روزى از مردم نيست بلكه روزى از جانب خداوند است . » ( 7 ) و ديگرى گفته است : « به آن كسى كه به خود شيفته بود و مىگفت كسى مثل من روى به تراجع نمىنهد ، گفتم : اى كسى كه به بيرون شدن از دنيا هر لحظهيى نزديك هستى ، چرا تواضع نمىكنى ؟ »
--> ( 1 ) . در اصول كافى ، ص 312 ، ج 2 ، نظير اين روايت آمده است . م . ( 2 ) . در محجة البيضاء ، ص 216 ، ج 6 ، از اصول كافى ، ص 309 ، ج 2 ، آمده است . م . ( 3 ) . در صفحهء 218 همان مأخذ به دو صورت از كافى كلينى رضوان الله عليه و از مصابيح بغوى ، ص 119 ، ج 2 ، نقل شده است . م .